چوب یک ماده زنده و تنفس‌پذیر است؛ حتی پس از بریده شدن، شکل‌گیری و لاک خوردن به عنوان یک ساز موسیقی! صفحه‌های نازک صنوبر (Spruce) یا سدر (Cedar) با ضخامت کمتر از ۳ میلی‌متر در صفحه روی گیتار، شدیداً به تغییرات رطوبت نسبی و دمای محیط واکنش نشان می‌دهند. در این مقاله اصولی را بررسی می‌کنیم که اساتید سازسازی و نوازندگان برجسته کنسرت برای حفظ سلامت و کوک ساز خود در سفرهای داخلی و خارجی رعایت می‌کنند.
۱. دامنه طلایی رطوبت برای ساز (۴۵٪ تا ۵۵٪)
چوب گیتار در کارگاه‌های سازسازی استاندارد در رطوبت کنترل‌شده حدود ۵۰٪ فرآوری می‌شود. قرار گرفتن ساز در شرایط خارج از این دامنه خطرات زیر را دارد:
• جمع شدن چوب و ترکیدن صفحه صدا (Soundboard Crack)
• بیرون زدن لبه‌های تیز فرت‌ها از کناره‌های فین viewBox
• افتادن اکشن و وزوز سیم‌ها (Fret Buzz)
• باد کردن صفحه رو و بالا رفتن غیرطبیعی اکشن ساز
• کدر و خفه شدن طنین و شفافیت صدای گیتار
• نرم شدن چسب‌های اتصالات بریس داخلی و پل ساز
۲. قانون طلایی شوک حرارتی (Thermal Shock)
بزرگ‌ترین دشمن لاک و چوب گیتار در زمستان یا تابستان، «تغییر ناگهانی دما» است. برای مثال، اگر در زمستان ساز را از صندوق عقب خودرویی که دمای آن ۲ درجه سانتی‌گراد است به داخل سالن گرم با دمای ۲۴ درجه ببرید و بلافاصله درب کیس را باز کنید، شوک دمایی ناگهانی می‌تواند در یک ثانیه باعث ترک‌های مویی شبکه لاک (Finish Checking) شود!
💡 قانون ۱۵ دقیقه طلایی استادکاران ایکات:
وقتی از محیط بسیار سرد یا گرم به فضای بسته وارد می‌شوید، کیس را حداقل ۱۵ الی ۳۰ دقیقه به صورت بسته روی زمین بگذارید تا هوای داخل شاسی چندلایه هاردکیس به آرامی با دمای اتاق هم‌دما شود، سپس زیپ یا قفل‌ها را باز کنید.
۳. هاردکیس چوبی چگونه مانند یک ریزاقلیم (Microclimate) عمل می‌کند؟
یکی از دلایلی که نوازندگان حرفه‌ای به جای کاورهای نازک معمولی ازهاردکیس‌های چندلایهاستفاده می‌کنند، ساختار عایق شاسی چوب طبیعی و پوشش داخلی مخمل است.
در کارگاهایکات کیس، درزهای لبه درب با نوارهای آب‌بندی پوشانده می‌شوند و فضای داخلی با فوم دانسیته بالا مسدود می‌گردد. این ساختار از نفوذ سریع رطوبت باران و گردوغبار ممانعت کرده و روند تبادل دمای ساز با بیرون را به شدت کند و کنترل‌شده می‌کند.
۴. نکات حیاتی سفر با خودرو و پرواز هوایی
- هرگز گیتار را در تابستان در صندوق خودرو نگذارید: دمای صندوق در آفتاب به بالای ۶۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و چسب‌های ساز شل می‌شوند. ساز را در صندلی عقب و در سایه قرار دهید.
- در پروازهای هوایی، کوک ساز را نیم‌پرده شل کنید: فشار جوی متغیر در کابین بار، فشار سیم‌ها روی دسته را تغییر می‌دهد. شل کردن مختصر کوک، فشار اضافی روی پل ساز را کاهش می‌دهد.
- از تطبیق دقیق ابعاد کیس مطمئن شوید: اگر کیس بزرگ‌تر از ساز باشد، تکان‌های پرواز به سردسته ضربه می‌زنند. برای چک کردن اندازه می‌توانید از راهنمای اندازه‌گیری دقیق ابعاد ساز استفاده کنید.